در سال‌های اخیر، تمایل به مصرف جایگزین‌های شیر، ماست و پنیر گیاهی (معروف به PBAs) رو به افزایش بوده است. این محصولات که بر پایه گیاهان ساخته می‌شوند، اغلب به عنوان گزینه‌ای سالم‌تر یا متناسب با ترجیحات اخلاقی و زیست‌محیطی مورد توجه قرار می‌گیرند. با این حال، مطالعه‌ای جدید که در مجله «لنست پلنتری هلث» (Lancet Planetary Health) منتشر شده، زنگ خطر را به صدا درآورده است: جایگزینی جزئی یا کامل محصولات لبنی با نمونه‌های گیاهی، می‌تواند به طور قابل توجهی مصرف ید را کاهش دهد، به خصوص اگر این جایگزین‌ها با ید غنی نشده باشند.
محققان مستقر در بریتانیا دریافتند که تنها ۱۲ درصد از محصولات شیر، ماست و پنیر گیاهی مورد بررسی در این کشور، با ید غنی‌سازی شده‌اند. این در حالی است که ۶۱ درصد از این محصولات با کلسیم و ۴۶ درصد با ویتامین B12 غنی شده بودند. در ایالات متحده، سازمان غذا و دارو (FDA) راهنمایی‌هایی را در مورد محتوای غذایی جایگزین‌های گیاهی ارائه می‌دهد، اما غنی‌سازی با ید اختیاری است.
این مطالعه هشدار می‌دهد که حتی جایگزینی تنها ۲۰ درصد از مصرف لبنیات با گزینه‌های گیاهی می‌تواند خطر عدم کفایت ید را افزایش دهد، به ویژه در میان دختران نوجوان و زنان در سنین باروری. دکتر ویکتوریا فین، متخصص غدد، در این باره می‌گوید: «اغلب مردم هنگام جایگزینی بخشی از محصولات لبنی با جایگزین‌های گیاهی، نگران کاهش مصرف کلسیم هستند. در نتیجه، ید اغلب نادیده گرفته می‌شود. این مطالعه یادآوری ارزشمندی از اهمیت ید به عنوان یک ماده مغذی است.»
جایگزین‌های شیر گیاهی و افزایش خطر کمبود ید
این مطالعه شامل تحلیل محصولات شیر، پنیر و ماست گیاهی بریتانیا و همچنین داده‌های رژیم غذایی ۳۵۰۰ نفر بود. محققان از مدل‌سازی آماری برای پیش‌بینی اینکه چگونه جایگزینی لبنیات با PBAs ممکن است بر ید و سایر مواد مغذی تأثیر بگذارد، استفاده کردند.
افرادی که بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر کمبود ید دارند، دختران نوجوان و افراد در سنین باروری هستند، به ویژه کسانی که باردارند یا قصد بارداری دارند.
برآوردهای محققان نشان داد که جایگزینی ۲۰ تا ۳۵ درصد از مصرف لبنیات با PBAs، نسبت افراد دارای کمبود ید را به شرح زیر افزایش می‌دهد:
- از ۵۴ درصد به ۶۵ درصد در دختران نوجوان
- از ۳۲ درصد به ۴۲ درصد در زنان ۱۹ تا ۴۹ ساله
زمانی که محققان جایگزینی کامل تمام محصولات لبنی با PBAs را مدل‌سازی کردند، نسبت دختران نوجوان با کمبود ید به ۸۰ درصد افزایش یافت. در میان زنان ۱۹ تا ۴۹ ساله، این نسبت با افزایش نرخ جایگزینی نسبتاً پایدار ماند.
لازم به ذکر است که این مطالعه از مدل‌سازی رژیم غذایی به جای اندازه‌گیری مستقیم وضعیت ید استفاده کرده است.
چرا ید برای سلامت تیروئید، متابولیسم و سایر عملکردها حیاتی است؟
ید برای تولید هورمون‌های تیروئید، تنظیم متابولیسم بدن و همچنین رشد مغزی جنین و کودک بسیار مهم است. به گفته دکتر فین، «غده تیروئید شما برای تولید هورمون‌های تیروئید به ید نیاز دارد، که این هورمون‌ها نقش حیاتی در تنظیم متابولیسم و حمایت از رشد و نمو طبیعی ایفا می‌کنند.»
او می‌افزاید که اگر به طور مداوم و در طولانی مدت ید کافی مصرف نکنید، غده تیروئید ممکن است بزرگ شده و در نهایت در تولید هورمون‌های کافی دچار مشکل شود. این وضعیت به عنوان کم‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) شناخته می‌شود که می‌تواند منجر به علائم مختلفی مانند بی‌حالی، خواب‌آلودگی، افزایش وزن، خشکی پوست و موارد دیگر شود.
دکتر فین همچنین هشدار می‌دهد که «کم‌کاری تیروئید می‌تواند در دوران بارداری بسیار خطرناک باشد، زیرا مغز، سیستم عصبی و اندام‌های کودک در مراحل اولیه رشد به شدت به هورمون تیروئید مادر وابسته هستند.»
در بریتانیا، لبنیات به دلیل افزودن مکمل ید به خوراک دام، منبع اصلی ید محسوب می‌شوند، نه به این دلیل که خود لبنیات به طور طبیعی سرشار از ید هستند. در ایالات متحده نیز، لبنیات به همین دلایل منبع مهمی از ید به شمار می‌روند. با این حال، الگوی خطر کمبود ید در ایالات متحده ممکن است با بریتانیا متفاوت باشد، زیرا نمک یددار نیز منبع قابل توجهی از ید است و در آمریکا به طور گسترده در دسترس قرار دارد، در حالی که این موضوع در بریتانیا رایج نیست.
چه میزان ید نیاز دارید؟
بر اساس اعلام مؤسسه ملی سلامت (NIH) ایالات متحده، میزان توصیه شده روزانه ید بسته به سن شما متفاوت است:
- کودکان ۱ تا ۸ سال: ۹۰ میکروگرم (mcg)
- کودکان ۹ تا ۱۳ سال: ۱۲۰ میکروگرم
- نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ سال: ۱۵۰ میکروگرم
- بزرگسالان ۱۹ سال به بالا: ۱۵۰ میکروگرم
- افراد باردار: ۲۲۰ میکروگرم
- افراد شیرده: ۲۹۰ میکروگرم
چگونه در رژیم غذایی گیاهی ید کافی دریافت کنیم؟
رژیم‌های غذایی گیاهی به دلیل مزایای سلامتی که ارائه می‌دهند، از جمله کاهش خطر بیماری‌های قلبی، دیابت نوع ۲، چاقی و کلسترول بالا، محبوبیت فزاینده‌ای پیدا کرده‌اند. با این حال، همانطور که این مطالعه نشان می‌دهد، ممکن است با گذار به رژیم غذایی گیاهی، مصرف ید شما کاهش یابد.
با این وجود، راه‌هایی برای محافظت از مصرف ید هنگام انتخاب رژیم غذایی گیاهی‌تر وجود دارد:
- برچسب روی جایگزین‌های لبنی گیاهی را بررسی کنید تا محصولاتی را که با ید غنی‌سازی شده‌اند، پیدا کنید. شما می‌توانید برچسب تغذیه را مطالعه کنید. ید ممکن است به عنوان یدید پتاسیم (potassium iodide) یا یدات پتاسیم (potassium iodate) ذکر شده باشد.
- مصرف نمک یددار در هنگام پخت‌وپز.
- در صورت نیاز و پس از مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه، مکمل ید مصرف کنید.
